اولیور کرامول (1658 – 1599) یک فرمانده نظامی و سیاستمدار انگلیسی بود که خاندان سلطنتی بریتانیا را خلع ید کرده و در 16 دسامبر 1653 بعنوان نایب السلطنه بر انگلستان، اسکاتلند و ایرلند حکومت کرد. حکمرانی وی تا زمان مرگش، که گفته می‌شود بر اثر ابتلا به مالاریا و یا مسمویت بوده است، ادامه یافت.

با آغاز جنگهای داخلی انگلستان، وی برای نخستین بار یک قشون سواره نظام را تدارک دید که بعدها بعنوان الگویی برای ارتش انگلستان شناخته شده و لقب Ironsides Cavalry بدان داده شد. کرامول بدین ترتیب اولین تجربۀ نظامی خود را (در سن 43 سالگی) با فرماندهی نبرد مارستون مور قرین موفقیت نموده و به شهرت رسید. آنگاه با رهبری حرکت مشروطه طلبی و فرماندهی «ارتش الگوی جدید» (که به Roundheads معروف شده بود) نیروهای پادشاه چارلز اول را شکست داده و به قدرت مطلقۀ خاندان سلطنتی پایان داد.

جالب توجه است که تأثیر اولیور کرامول (که نام خانوادگی خود را از مادرش کاترین، یعنی دختر توماس کرامول گرفته بود، تا آوازۀ اجداد مادریش حفظ شود) هم بعنوان یک رهبر سیاسی و هم یک فرماندۀ نظامی تغییرات بسزایی بر نظام ارتش و سیستم سیاسی جزایر بریتانیا برجای گذارد. وی برای نخستین بار در فاصلۀ سالهای 1649 تا 1653 نظام جمهوری را در انگلستان به پا کرد، نظامی که تا آن هنگام در سرتاسر اروپا سابقه نداشت. البته بعدها، و با کاهش مشروعیت کرامول در پارلمان، وی بعنوان نیابت سلطنت عملاً اقدام به تاجگذاری کرده و بر تختی که قبل از او پادشاه می نشست، تکیه زد.

بسیاری از منتقدین سیاسی، رفتار کرامول را پس از رسیدن به قدرت به شدت نامعقول و ظالمانه توصیف کرده اند. بطوری که دو سال پس از مرگ وی، پارلمان در سوم سپتامبر 1658 چارلز دوم را به تخت سلطنت بازنشاند. اما این پایان ماجرا نبود چرا که در 30 ژانویۀ 1661 یعنی سالروز اعدام چارلز اول، با نبش قبر کرامول در دیر وست مینستر، جنازۀ وی از گور بیرون کشیده شده، محاکمه، بدار آویخته و شقه شقه شد. آنگاه بدن وی در چاله ای دفن و سر بریدۀ وی به مدت 25 سال، یعنی تا سال 1685 بر سر تیری در خارج از دیر مزبور به معرض دید همگان قرار داده شد.