دفتر بي‌ مخاطب

از حرف تا عمل
دولت جديد از روزهاي آغاز فعاليت خود و خصوصا وزير ارشاد دولت نهم بارها اعلام كرده است كه دولت جديد به احزاب و گروههاي داراي مجوزهاي قانوني اجازه انتشار نشريه را خواهد داد تا آنها بتوانند تريبوني براي درميان نهادن آزادانه نظرات و اخبار خود با مردم را داشته باشند، اما از سوي ديگر رفتار بخش ديگري از همين دولت(وزارت پست و تلگراف و تلفن) عكس اين رويه را نشان مي‌دهد، و دولت جديد حتي تحمل كوچكترين روزنه‌هاي اطلاع رساني باقي مانده براي احزاب رسمي و قانوني كشور را ندارد و با محدود كردن دسترسي سعي در بايكوت كردن تريبون‌هاي احزاب غيرهمسو با جريان همراه با دولت نهم دارد.

خودي و غيرخودي در اينترنت
در ماه گذشته سايت بازتاب - كه براساس اخبار توسط نزديكان و شخص محسن رضايي اداره مي‌شود – توقيف موقت شد و سرانجام پس از كش و قوس‌هاي فراوان و نامه نمايندگان مجلس هفتم و دستور رئيس قوه قضائيه «بازتاب» رفع توقيف موقت (!) شد. اين اولين باري در كشور بود كه يك سايت سياسي – خبري توقيف موقت مي‌شد و تا پيش از آن لفظ توقيف موقت تنها براي نشريات و روزنامه‌هايي كه قوه قضائيه اقدام به بستن آن مي‌نمود كاربرد داشت و در خصوص سايت‌هاي سياسي تنها برخوردي كه صورت گرفته بود دستگيري فله‌اي تعدادي از كاركنان و خدمات دهندگان سايت‌هاي رويداد و امروز در سال گذشته بود ولي نحوه برخورد با سايت بازتاب صورتي ديپلماتيك‌تر داشت.
اما نحوه برخورد نهادهاي تحت كنترل محافظه‌كاران با سايت‌هاي سياسي خبر از نوعي تقسيم بندي خودي و غيرخودي در اين مجموعه دارد،‌ از سويي يك سايت و همفكر را تنها با لفظ توقيف موقت مدتي از كار مي‌اندازند و سپس به اصطلاح رفع توقيف مي‌كنند وليكن سايت‌هاي غيرهمسو را به طور دائم و به صورت غيررسمي از مدار خارج مي‌كنند در حاليكه مشخص نيست منبع فيلترينگ و سانسور كدام نهاد است.

تعهدات بين‌المللي
مسئله ديگري كه در خصوص فيلترينگ رخ‌نمايي مي‌كند، مسئله تعهدات بين‌المللي جمهوري اسلامي ايران است كه دولت الزام به اجراي تعهدات بين‌المللي‌اي كه پاي آن را امضا مي‌كند دارد و در اجلاس اخير جامعه اطلاعاتي جهان، ايران متعهد شده است كه دست به اقدامات اينچنيني نزند و اين رفتار دقيقا عكس تعهدات بين‌المللي كشور است و موجبات محكوميت ايران را فراهم مي‌كند، همانگونه در همان اجلاس جامعه اطلاعاتي جهان ايران جزو 40 كشور محدودكننده اينترنت شناخته شد.

نگاه به خارج
يكي از معايبي كه هميشه در خصوص محدود كردن فضاي اطلاع رساني داخل كشور از آن نام برده‌اند اين مسئله است كه برخورد و تعطيلي رسانه‌ها و مراكز اطلاع رساني داخلي و محدود كردن جامعه از دسترسي آزادانه به اخبار و اطلاعاتي كه در داخل كشور منتشر مي‌شوند، ناخودآگاه آنها را به سوي رسانه‌هاي خارج كشور سوق مي‌دهند كه اين روند در بلند مدت به نفع منافع ملي كشور نخواهد بود و شايد بتوان گفت كه همين نوع برخوردهاي قهري و محدود كننده بوده است كه اشخاصي مانند «مهدي كروبي» را پس از 27 سال فعاليت سياسي در جمهوري اسلامي بدانجا كشانده است كه براي برقرار كردن ارتباط با جامعه مجبور شده است كه در خارج از كشور يك شبكه اطلاع رساني راه‌اندازي كند تا بتواند صدايش را به جامعه برساند.

فيلترينگ بي‌خاصيت
اما فيلترينگ در ايران از يك جهت نيز كم كم به روندي بي‌خاصيت براي كاربران حرفه‌اي تبديل شده است. يكي از ويژگي هاي بارز محيط سايبر و بويژه اينترنت اين مسئله است كه در اين محيط نمي‌توان دسترسي را به طور دائم محدود كرد و در نهايت كاربر راهي براي رسيدن با سايت مقصد خود خواهد يافت.
از سوي ديگر مثلا فيلترينگ يك سايت سياسي و خبري شايد تنها چند ساعت بيشتر دوام نياورد، زيرا مي‌توان با تغيير ساده يك آدرس اين سايت را از زير هاله فيلتر خارج نمود، همانگونه كه سايت‌هاي بي‌شماري تاكنون از اين روش بهره برده‌اند و بعنوان نمونه سايت رويداد در طي 3 سال گذشته بيش از 5 بار آدرس سايت خود را تغيير داده تا كاربران بتوانند از آن استفاده كنند.
يكي ديگر از ويژگي‌هاي سانسور اينترنت در ايران اين شده است كه كاربران كم كم به سمت حرفه‌اي تر شدن پيش مي‌روند، به اين صورت كه كاربران روزانه اينترنت مجبورند براي رسيدن به اطلاعات سايت‌هايي كه مسدود شده است كم كم با راهها و روشهاي حرفه‌اي عبور از اين نوع فيلترها آشنا شوند كه نتيجه كلي اين روند، حرفه‌اي‌تر شدن كاربران عمومي عرصه اينترنت در كشور خواهد بود.
در مجموع مي‌توان گفت كه اين فيلترينگ بي‌خاصيت تنها به بهانه‌اي بين‌المللي عليه كشور تبديل خواهد شد.

نتيجه
در پايان به طور اختصار مي‌توان اينگونه برداشت كرد كه علي‌رغم اينكه دولت نهم مدام در شعارها و جريانات تبليغاتي خود مطرح مي‌كند كه داراي پايگاه و مردمي است، وليكن در عمل خود نيز نسبت به اين قضيه اعتقاد قبلي ندارد زيرا در صورتيكه دولت نسبت به مشروعيت و مقبوليت خود در ميان افكار عمومي مطمئن باشد، هيچگاه رفتارهايي كه محدود كننده منتقدين باشد را انجام نخواهد داد همانگونه كه دولت اصلاحات با علم به مشروعيت مردمي خود هيچگاه اين عمل را انجام نداد و اين مسئله نشان از پوچ بودن شعاري است كه دولت تنها به آن در جنبه بيان اعتقاد دارد.